Trong những năm gần đây, vấn đề ô nhiễm môi trường do rác thải nhựa ngày càng trở nên nghiêm trọng, đặc biệt là từ túi ni lông dùng một lần. Thực trạng sử dụng túi ni lông hiện nay đang ở mức đáng báo động khi lượng tiêu thụ không ngừng gia tăng trong sinh hoạt và kinh doanh hằng ngày. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến môi trường sống mà còn gây ra nhiều hệ lụy lâu dài cho hệ sinh thái và sức khỏe con người. Vậy thực trạng sử dụng túi ni lông hiện nay ra sao và đâu là giải pháp hiệu quả? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết của bao bì Tâm Bình dưới đây.
Thực trạng và tác hại khôn lường của túi ni lông tại Việt Nam
Số liệu thống kê tình hình sử dụng túi ni lông
Việt Nam đang đối mặt với một thách thức môi trường nghiêm trọng từ việc sử dụng túi ni lông. Theo thống kê, mỗi năm, cả nước tiêu thụ hơn 30 tỷ túi ni lông, với mức sử dụng trung bình là 4 túi mỗi ngày cho mỗi gia đình. Đáng báo động hơn, chỉ khoảng 17% trong số này được tái sử dụng, phần lớn còn lại trở thành rác thải. Túi ni lông chiếm tới một phần ba tổng lượng rác thải nhựa tại Việt Nam. Về quy mô quốc tế, Việt Nam nằm trong nhóm 4 quốc gia có lượng túi ni lông thải ra môi trường nhiều nhất châu Á. Các nhà khoa học thuộc Viện Nghiên cứu Quản lý Biển và Quần đảo ước tính hàng năm, Việt Nam đưa 0,28-0,73 triệu tấn túi ni lông và rác thải nhựa ra đại dương, tương đương 6% tổng khối lượng toàn cầu. Sự gia tăng đáng kể về tiêu thụ nhựa cũng được ghi nhận: từ mức 3,8 kg/người/năm vào năm 1990, con số này đã vọt lên 41 kg/người/năm sau 31 năm, theo số liệu từ Hiệp Hội Nhựa Việt Nam. Ngay cả tại hai thành phố lớn nhất là Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, lượng rác thải nhựa và ni lông phát sinh trung bình lên tới khoảng 80 tấn mỗi ngày, cho thấy mức độ tiêu thụ và thải bỏ vẫn chưa có dấu hiệu thuyên giảm dù đời sống vật chất đã phát triển.
Thực trạng sử dụng túi ni lông trong đời sống
Mặc dù các cơ quan chức năng đã đưa ra nhiều đề xuất và giải pháp nhằm hạn chế sử dụng túi ni lông, như Kế hoạch hưởng ứng phong trào hạn chế sử dụng túi ni-lông khó phân hủy và đẩy mạnh thu gom, tái chế đồ nhựa của UBND TP. Hồ Chí Minh ban hành vào cuối tháng 7 năm 2019, việc thay đổi thói quen tiêu dùng vẫn còn là một thách thức lớn. Túi ni lông đã ăn sâu vào tiềm thức và trở thành một lựa chọn quen thuộc, tiện lợi cho nhiều người dân.
Xem thêm túi tự hủy sinh học
Tại TP. Hồ Chí Minh, ước tính khoảng 30 tấn ni-lông được sử dụng tại các chợ, trung tâm thương mại và siêu thị mỗi ngày, chưa kể đến lượng tiêu thụ tại các hộ gia đình. Ngay cả tại các kênh phân phối hiện đại như siêu thị và trung tâm thương mại, việc sử dụng túi ni-lông tự hủy mới chỉ được thí điểm ở một số mô hình và chưa được áp dụng rộng rãi.
Lý do chính khiến túi ni lông vẫn được ưa chuộng là chi phí thấp và sự tiện lợi. Nhiều cửa hàng kinh doanh lựa chọn túi ni lông để đóng gói sản phẩm cho khách hàng vì tính kinh tế. Điều này đặt khách hàng vào tình thế khó xử, đôi khi họ không mong muốn nhận bao bì ni lông nhưng lại không có lựa chọn thay thế, dẫn đến tình trạng sử dụng túi ni lông ngày càng gia tăng và trở nên nghiêm trọng.
Tác hại khôn lường của túi ni lông đối với môi trường và sức khỏe
Việc không kiểm soát được lượng túi ni lông thải ra môi trường mỗi ngày đang gây ra những hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống và sức khỏe con người.
- Ô nhiễm môi trường kéo dài: Túi ni lông có thời gian phân hủy cực kỳ chậm, có thể lên tới hàng nghìn năm. Điều này có nghĩa là chúng sẽ tích tụ trong môi trường, gây ra tình trạng “ngập” trong rác thải.
- Gây tắc nghẽn hệ thống thoát nước và ô nhiễm nguồn nước: Khi túi ni lông bị vứt xuống ao, hồ, sông ngòi, chúng dễ dàng làm tắc nghẽn hệ thống cống rãnh, kênh mương. Tình trạng ứ đọng nước thải này không chỉ gây ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt mà còn dẫn đến tình trạng thiếu nước sạch.
- Ô nhiễm không khí và ảnh hưởng sức khỏe: Việc đốt túi ni lông tạo ra các khí độc hại như CO2, góp phần làm ô nhiễm không khí. Hít thở không khí bị ô nhiễm này ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe con người.
- Phá hủy hệ sinh thái đất và gây xói mòn: Khi bị chôn vùi trong lòng đất, túi ni lông có thể phá hủy nguồn nước ngầm, tiêu diệt các vi sinh vật có lợi cho đất. Điều này tác động tiêu cực đến hệ sinh thái, ảnh hưởng đến sự phát triển của cây cối và có thể dẫn đến tình trạng sạt lở đất, xói mòn trong mùa mưa lũ.
Thực trạng xử lý túi ni lông còn nhiều bất cập
Công tác quản lý và xử lý rác thải ni lông tại Việt Nam vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức và bất cập. Hầu hết các bãi rác trên toàn quốc chưa xử lý triệt để loại chất thải này, một phần do đặc tính khó phân hủy và tỷ lệ tái chế còn thấp.
Phương pháp xử lý chủ yếu hiện nay vẫn là chôn lấp, đốt hoặc để rác ni lông tồn đọng tại các bãi rác trong thời gian dài. Một lượng lớn túi ni lông bị thải ra biển và đại dương, gây ra những hệ lụy nghiêm trọng, đặc biệt là đối với các sinh vật biển.
Tìm hiểu thêm về nhựa pa là gì
Chỉ khoảng 11-12% tổng lượng chất thải nhựa và túi ni-lông được xử lý đúng quy trình tái chế. Tại TP. Hồ Chí Minh, trong số 354.000 tấn rác ni lông và nhựa phát sinh, có tới 98.000 tấn được chôn lấp, hơn 200.000 tấn còn lại hoặc được thải trực tiếp ra môi trường hoặc trải qua quá trình tái chế.
Nếu tình trạng sử dụng túi ni lông hiện nay ở Việt Nam không có sự thay đổi đáng kể, tương lai của các loài sinh vật biển, vi sinh vật có lợi trong đất, nguồn nước và đất đai sẽ bị đe dọa nghiêm trọng. Sự suy thoái của môi trường sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hưởng thụ một cuộc sống hạnh phúc và bền vững của con người.
